Διαφάνεια
Ταυτότητα Έρευνας
Οδηγός δημοσιογράφου για να διαβάζετε σωστά μια δημοσκόπηση
Πώς να διαβάζετε σωστά μια δημοσκόπηση — οδηγός για δημοσιογράφους, αναλυτές και πολίτες.
Μια δημοσκόπηση δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι το αποτέλεσμα μιας μεθοδολογικής διαδικασίας που πρέπει να είναι διαφανής και ελέγξιμη. Η παρούσα σελίδα εξηγεί τι σημαίνει «ταυτότητα έρευνας», γιατί έχει σημασία και πώς μπορείτε να αξιολογήσετε την αξιοπιστία κάθε δημοσκόπησης που δημοσιεύεται.
Τι είναι η ταυτότητα έρευνας
«Ταυτότητα έρευνας» είναι το τυποποιημένο σύνολο πληροφοριών που συνοδεύει υποχρεωτικά κάθε δημοσιευόμενη έρευνα κοινής γνώμης. Επιτρέπει στον αναγνώστη να καταλάβει πώς παρήχθη το κάθε νούμερο και πόσο μπορεί να το εμπιστευτεί.
Η ενότητα 5.6.1 του Κανονισμού ΠΕΣΣ (Πρότυπο Ελέγχου Ποιότητας Έρευνας — αναθεώρηση Δεκεμβρίου 2025) ορίζει τα ελάχιστα υποχρεωτικά περιεχόμενα, τα οποία ακολουθούν επίσης τους διεθνείς κώδικες ICC/ESOMAR και WAPOR.
Τα 9 στοιχεία μιας πλήρους ταυτότητας
| Στοιχείο | Τι σημαίνει |
| 1. Ερευνητικός οργανισμός & εντολέας | Ποιος διεξήγαγε την έρευνα και ποιος την ανέθεσε ή τη χρηματοδότησε. |
| 2. Ημερομηνίες διεξαγωγής | Πότε έγινε η συλλογή στοιχείων. Ενδεικτικό της επικαιρότητας. |
| 3. Πληθυσμιακή κάλυψη | Ποιον αφορά (π.χ. πολίτες με δικαίωμα ψήφου, εκλογείς Δήμου, ενήλικες κάτοικοι επικράτειας). |
| 4. Μέθοδος συλλογής | CATI (τηλεφωνική), CAWI (διαδικτυακή), F2F (πρόσωπο με πρόσωπο) ή μεικτή προσέγγιση. |
| 5. Δειγματοληπτικό πλαίσιο & μέγεθος | Πόσα άτομα ρωτήθηκαν και πώς επιλέχθηκαν. |
| 6. Μέθοδος στάθμισης | Με ποια στοιχεία «διορθώνεται» το δείγμα ώστε να αντιστοιχεί στον πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, εκλογικά αποτελέσματα). |
| 7. Στατιστικό σφάλμα | Πόσο μπορεί να «απέχει» το αποτέλεσμα από την πραγματική τιμή του πληθυσμού, στο επίπεδο εμπιστοσύνης 95%. |
| 8. Ποσοστό επιβεβαίωσης | Τι ποσοστό των συνεντεύξεων ελέγχθηκε εκ των υστέρων (ηχητικός έλεγχος, επιβεβαίωση συμμετοχής). |
| 9. Ακριβής διατύπωση κρίσιμων ερωτήσεων | Η ίδια η διατύπωση της ερώτησης, γιατί κάθε αλλαγή λέξης αλλάζει το αποτέλεσμα. |
Οι πιο συχνές παρανοήσεις
«Η δημοσκόπηση δείχνει το εκλογικό αποτέλεσμα»
Λάθος. Μια δημοσκόπηση αποτυπώνει τη στιγμή που έγινε το fieldwork. Ούτε είναι πρόβλεψη ούτε εγγύηση. Μεταξύ έρευνας και εκλογών μπορούν να συμβούν πολλά που αλλάζουν τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων.
«Πρόθεση ψήφου και εκτίμηση ψήφου είναι το ίδιο»
Όχι. Η πρόθεση ψήφου είναι η άμεση απάντηση του ερωτώμενου. Η εκτίμηση ψήφου προκύπτει μετά από αναγωγή σε πιθανούς ψηφοφόρους και κατανομή των αναποφάσιστων. Χρησιμοποιήστε πάντα το σωστό μέγεθος για τη σωστή σύγκριση.
«Μικρή διαφορά = προβάδισμα»
Όχι απαραίτητα. Εάν η διαφορά είναι εντός του στατιστικού σφάλματος (π.χ. ±2,8%), δεν υπάρχει στατιστικά σημαντικό προβάδισμα. Δύο κόμματα στο 25,7% και 25,1% ουσιαστικά ισοβαθμούν.
«Οι δημοσκοπήσεις πέφτουν πάντα έξω»
Η δημοσκόπηση δεν είναι πρόγνωση. Είναι μέτρηση με στατιστικό σφάλμα. Όταν οι αριθμοί «δεν πέφτουν μέσα», τις περισσότερες φορές το εκλογικό αποτέλεσμα βρίσκεται εντός του σφάλματος της έρευνας ή διαμορφώθηκε τις τελευταίες ημέρες πριν την κάλπη.
«Το μέγεθος δείγματος πρέπει να είναι τεράστιο»
Ένα σωστά επιλεγμένο, στρωματοποιημένο δείγμα 1.000-1.500 ατόμων επαρκεί για πανελλαδική εκτίμηση με σφάλμα ±2,5% έως ±3%. Το αντιπροσωπευτικό δείγμα υπερτερεί του μεγάλου μη-αντιπροσωπευτικού.
Πώς να διαβάσετε στατιστικό σφάλμα
Εάν μια έρευνα δίνει σε κόμμα Α ποσοστό 30% με στατιστικό σφάλμα ±2,8% σε επίπεδο εμπιστοσύνης 95%, σημαίνει ότι:
- Το πραγματικό ποσοστό του κόμματος Α στον πληθυσμό βρίσκεται με πιθανότητα 95% ανάμεσα στο 27,2% και 32,8%.
- Εάν επαναλαμβάναμε την ίδια έρευνα 100 φορές, στις 95 φορές θα παίρναμε αποτέλεσμα εντός αυτού του εύρους.
- Το σφάλμα ισχύει για κάθε ποσοστό ξεχωριστά· δεν είναι το ίδιο για μικρότερα υποσύνολα του δείγματος (π.χ. μόνο νέους ή μόνο κατοίκους Αττικής), όπου το σφάλμα είναι μεγαλύτερο.
Πώς να δημοσιεύσετε σωστά μια έρευνα
Εάν είστε δημοσιογράφος, αναλυτής ή blogger και θέλετε να αναδημοσιεύσετε τα αποτελέσματα μιας έρευνας της Opinion Poll, φροντίστε να:
- Αναφέρετε την πηγή: ρητά την Opinion Poll ως ερευνητικό οργανισμό και τον εντολέα.
- Παρουσιάσετε την ταυτότητα: δημοσιεύστε ή συνδέστε την πλήρη ταυτότητα της έρευνας (τα 9 στοιχεία).
- Αναφέρετε το σφάλμα: μην παρουσιάζετε ποσοστά χωρίς αναφορά στο στατιστικό σφάλμα, ιδίως όταν η διαφορά είναι μικρή.
- Διαχωρίστε πρόθεση από εκτίμηση: χρησιμοποιήστε πάντα το σωστό μέγεθος για το επιχείρημα που κάνετε.
- Μην αποσπάτε από το πλαίσιο: ένα υποσύνολο απαντήσεων ή μια κατηγορία ερωτώμενων δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο της έρευνας.
- Επικοινωνήστε μαζί μας: σε περίπτωση αμφιβολίας ή ανάγκης διευκρίνισης, επικοινωνήστε στο info@opinionpoll.gr.
Δημόσιο αρχείο ερευνών
Κάθε έρευνα που δημοσιεύει η Opinion Poll κατατίθεται στο δημόσιο Αρχείο Δημοσκοπήσεων της εταιρείας, όπου παραμένει διαθέσιμη για μελλοντικό έλεγχο και συγκριτική ανάλυση. Καλούμε δημοσιογράφους, ερευνητές και πολίτες να το χρησιμοποιούν ελεύθερα.
Για ερωτήσεις μεθοδολογίας, αίτημα πλήρους ταυτότητας ή διορθώσεις σε δημοσιεύματα τρίτων: info@opinionpoll.gr