Μεθοδολογία

Η μεθοδολογία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά κάθε έρευνας και τον καθοριστικό παράγοντα για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Στην Opinion Poll εφαρμόζουμε αναγνωρισμένες επιστημονικές πρακτικές δειγματοληψίας, συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, με πλήρη διαφάνεια σε κάθε στάδιο. Οι μέθοδοι που περιγράφονται παρακάτω ακολουθούν τα διεθνή πρότυπα των οργανισμών ESOMAR και WAPOR, τους επαγγελματικούς κώδικες δεοντολογίας και πρακτικής του ΣΕΔΕΑ, καθώς και τις απαιτήσεις του Κανονισμού ΠΕΣΣ (Πρότυπο Ελέγχου Ποιότητας Έρευνας του Συλλόγου Εταιριών Δημοσκόπησης και Έρευνας Αγοράς).

Σχεδιασμός έρευνας

Κάθε ερευνητικό έργο ξεκινά με την ακριβή οριοθέτηση των ερευνητικών ερωτημάτων και του πληθυσμού-στόχου. Στη φάση σχεδιασμού καθορίζουμε:

• Στόχους: τι ακριβώς πρέπει να απαντήσει η έρευνα και ποιες αποφάσεις θα υποστηρίξει.
• Πληθυσμό αναφοράς: το σύνολο των ατόμων ή μονάδων για τα οποία θα εξαχθούν συμπεράσματα (π.χ. ενήλικος πληθυσμός Ελλάδας, εκλογικό σώμα δήμου, πελάτες συγκεκριμένης υπηρεσίας).
• Μέθοδο συλλογής: επιλογή ανάμεσα σε τηλεφωνική (CATI), διαδικτυακή (CAWI), προσωπική (F2F/CAPI) ή μεικτή μέθοδο, ανάλογα με τη φύση του πληθυσμού και του ερευνητικού ζητήματος.
• Μέγεθος και δομή δείγματος: με βάση το επιθυμητό στατιστικό σφάλμα, τα επίπεδα εμπιστοσύνης και την ανάγκη ανάλυσης επιμέρους ομάδων.
• Ερωτηματολόγιο: σχεδιασμός με ουδέτερη διατύπωση, ισορροπημένες κλίμακες και τυχαιοποιημένη σειρά επιλογών όπου απαιτείται.

Δειγματοληψία

Η επιλογή του δείγματος γίνεται με μεθόδους που εξασφαλίζουν την αντιπροσωπευτικότητα του πληθυσμού. Ανάλογα με τη φύση της έρευνας, εφαρμόζουμε:

• Στρωματοποιημένη τυχαία δειγματοληψία: ο πληθυσμός χωρίζεται σε στρώματα (π.χ. γεωγραφική περιφέρεια, αστικότητα, ηλικιακή ομάδα, φύλο) και το δείγμα επιλέγεται αναλογικά από κάθε στρώμα.
• Πολυσταδιακή δειγματοληψία: κατάλληλη για πανελλαδικές έρευνες, με επιλογή σε διαδοχικά στάδια (περιφέρεια → δήμος → νοικοκυριό → άτομο).
• Δειγματοληψία με ποσοστώσεις (quota): χρησιμοποιείται συμπληρωματικά για την εξασφάλιση συγκεκριμένης κατανομής σε βασικά δημογραφικά χαρακτηριστικά.

Το τελικό δείγμα σταθμίζεται εκ των υστέρων με βάση τα επίσημα δεδομένα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) — φύλο, ηλικία, εκπαιδευτικό επίπεδο, γεωγραφική περιφέρεια — καθώς και, όπου είναι σκόπιμο, με βάση την ψήφου των τελευταίων εθνικών εκλογών.

Μέθοδοι συλλογής δεδομένων

Τηλεφωνικές έρευνες (CATI)

Οι τηλεφωνικές έρευνες πραγματοποιούνται με τη μέθοδο CATI (Computer-Assisted Telephone Interviewing). Η διαδικασία ξεκινά με τυχαία παραγωγή και επιλογή τηλεφωνικών αριθμών σταθερής και κινητής τηλεφωνίας. Η επιλογή των αριθμών δεν βασίζεται σε ονομαστικούς καταλόγους ή σε προηγούμενη γνώση της ταυτότητας των κατόχων τους. Μετά την απάντηση στην κλήση πραγματοποιούνται σύντομες αρχικές ερωτήσεις επιλογής, ώστε να διαπιστωθεί εάν το άτομο πληροί τα κριτήρια συμμετοχής στη συγκεκριμένη έρευνα και τις απαιτούμενες κατηγορίες του δείγματος, όπως ενδεικτικά ηλικία, περιοχή κατοικίας και άλλα στατιστικά χαρακτηριστικά. Η συμμετοχή είναι εθελοντική. Οι απαντήσεις συλλέγονται και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για στατιστικούς και ερευνητικούς σκοπούς και δεν συνδέονται στο τελικό ερευνητικό αρχείο με την ταυτότητα συγκεκριμένου φυσικού προσώπου. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται αποκλειστικά σε συγκεντρωτική μορφή και δεν επιτρέπουν την ταυτοποίηση μεμονωμένων συμμετεχόντων.

Διαδικτυακές έρευνες (CAWI)

Οι διαδικτυακές έρευνες πραγματοποιούνται μέσω κατάλληλων online panels ή άλλων εγκεκριμένων διαδικτυακών μεθόδων συλλογής. Οι απαντήσεις χρησιμοποιούνται για στατιστική επεξεργασία σε μορφή που δεν επιτρέπει τη σύνδεση των δημοσιευόμενων αποτελεσμάτων με συγκεκριμένο φυσικό πρόσωπο. Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται αποκλειστικά σε συγκεντρωτική μορφή.

Προσωπικές συνεντεύξεις (F2F / CAPI)

Χρησιμοποιούνται για ειδικούς πληθυσμούς, γεωγραφικά οριοθετημένες έρευνες και έρευνες με σύνθετο ή εκτενές ερωτηματολόγιο. Οι συνεντευκτές εκπαιδεύονται ειδικά για κάθε έργο και υποστηρίζονται από ηλεκτρονικά συστήματα καταγραφής (CAPI), ενώ η γεωγραφική τους κάλυψη μπορεί να τεκμηριώνεται με χρήση GPS σύμφωνα με τους όρους του Παραρτήματος Β του Κανονισμού ΠΕΣΣ και τον GDPR.

Ποιοτικές μέθοδοι

Παράλληλα με τις ποσοτικές μετρήσεις, εφαρμόζουμε ποιοτικές τεχνικές — ομάδες εστίασης (focus groups), σε βάθος συνεντεύξεις (in-depth interviews) και δελφικές μεθόδους — όταν απαιτείται εμβάθυνση σε αντιλήψεις, κίνητρα και συμπεριφορές. Οι συνεδρίες διεξάγονται σε ελεγχόμενο περιβάλλον με έμπειρο συντονιστή και καταγράφονται με τη ρητή συγκατάθεση των συμμετεχόντων, σύμφωνα με το κεφ. 4.6 του Κανονισμού ΠΕΣΣ.

Ερωτηματολόγιο

Ο σχεδιασμός του ερωτηματολογίου ακολουθεί τις αρχές της ουδέτερης και μη κατευθυντικής διατύπωσης. Οι ερωτήσεις δοκιμάζονται σε πιλοτική εφαρμογή πριν από την κύρια συλλογή δεδομένων, ενώ η σειρά των απαντήσεων στις κλειστές ερωτήσεις τυχαιοποιείται όπου είναι μεθοδολογικά σκόπιμο, ώστε να αποφεύγονται επιδράσεις σειράς. Οι διατυπώσεις των βασικών ερωτήσεων παραμένουν σταθερές στις διαχρονικές μελέτες, ώστε να είναι δυνατή η ασφαλής σύγκριση.

Στατιστικό σφάλμα και επίπεδο εμπιστοσύνης

Κάθε δειγματοληπτική έρευνα φέρει στατιστικό σφάλμα, το οποίο εξαρτάται από το μέγεθος του δείγματος, τη δομή του και το ποσοστό της υπό εξέταση απάντησης. Στις πανελλαδικές μας έρευνες, το τυπικό μέγεθος δείγματος 1.000–1.200 ατόμων αντιστοιχεί σε μέγιστο στατιστικό σφάλμα περίπου ±2,8% έως ±3,1% σε επίπεδο εμπιστοσύνης 95%. Το ακριβές σφάλμα κάθε έρευνας αναφέρεται πάντοτε στην ταυτότητά της.

Ενδεικτικός πίνακας στατιστικού σφάλματος (επίπεδο εμπιστοσύνης 95%):

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα υπόκεινται σε έλεγχο πληρότητας και συνέπειας, καθαρίζονται από μη έγκυρες εγγραφές και σταθμίζονται στα δημογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού αναφοράς. Η ανάλυση περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, διμεταβλητή ανάλυση (crosstabs), ελέγχους στατιστικής σημαντικότητας, καθώς και πολυμεταβλητές τεχνικές (παραγοντική ανάλυση, ανάλυση συστάδων, λογιστική παλινδρόμηση) όπου το απαιτεί η φύση των ερωτημάτων. Για τις εκλογικές έρευνες, εφαρμόζονται μοντέλα εκτίμησης πιθανών ψηφοφόρων (likely voter models) και ανακατανομής των αναποφάσιστων.

Ταυτότητα έρευνας

Σύμφωνα με τους κώδικες δεοντολογίας ICC/ESOMAR, ΣΕΔΕΑ και τις απαιτήσεις του Κανονισμού ΠΕΣΣ, κάθε δημοσιευμένη έρευνα συνοδεύεται από πλήρη ταυτότητα, η οποία περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

• Επωνυμία εταιρείας που διεξήγαγε την έρευνα.
• Εντολέας ή χρηματοδότης της έρευνας.
• Σκοπός και αντικείμενο της έρευνας.
• Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του πληθυσμού που ερευνήθηκε.
• Μέγεθος και γεωγραφική κάλυψη του δείγματος.
• Χρονικό διάστημα διεξαγωγής της έρευνας.
• Μέθοδος επιλογής και συγκέντρωσης δείγματος.
• Ποσοστό ανταπόκρισης και μη ανταπόκρισης.
• Μέγιστο στατιστικό σφάλμα σε σχέση με το εκτιμώμενο μέγεθος.
• Ακριβής διατύπωση των ερωτήσεων και της σειράς τους.

Διασφάλιση ποιότητας

Η ποιότητα των δεδομένων παρακολουθείται σε κάθε στάδιο του έργου, σύμφωνα με το κεφάλαιο 3 του Κανονισμού ΠΕΣΣ που αφορά στους απασχολούμενους στο field (συνεντευκτές, στρατολόγοι, επόπτες, ελεγκτές). Οι διαδικασίες μας περιλαμβάνουν:

• Εκπαίδευση απασχολουμένων στο field: πριν από κάθε έργο, με ειδική ενημέρωση για το ερωτηματολόγιο και τους κανόνες δεοντολογίας.
• Επίβλεψη σε πραγματικό χρόνο: παρακολούθηση τηλεφωνικών κλήσεων και ζωντανός έλεγχος καταχώρησης απαντήσεων.
• Επανακλήσεις ελέγχου: δειγματοληπτική επαλήθευση των συνεντεύξεων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού ΠΕΣΣ, συμπεριλαμβανομένων ελέγχων που διενεργούνται απομακρυσμένα (Παράρτημα Γ).
• Λογικοί έλεγχοι: αυτόματη ανίχνευση ασυνεπών ή αδύνατων απαντήσεων.
• Ανεξάρτητη επιμέλεια: κάθε αναφορά ελέγχεται από δεύτερο αναλυτή πριν από τη δημοσίευση.

Ανωνυμία των ερευνών και προστασία προσωπικών δεδομένων

Η Opinion Poll εφαρμόζει μεθοδολογίες συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της αντιπροσωπευτικότητας του δείγματος, της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων και της προστασίας της ιδιωτικότητας των συμμετεχόντων. Οι έρευνές μας έχουν ως αντικείμενο τη μέτρηση και στατιστική αποτύπωση απόψεων, στάσεων και κοινωνικών ή πολιτικών τάσεων και όχι την ταυτοποίηση, παρακολούθηση ή δημιουργία προσωπικού προφίλ συγκεκριμένων φυσικών προσώπων.

Στις τηλεφωνικές έρευνες:

• Καλούνται τυχαία επιλεγμένοι αριθμοί σταθερής και κινητής τηλεφωνίας.
• Η εταιρεία δεν επιλέγει τους συμμετέχοντες βάσει της ταυτότητάς τους.
• Η καταλληλότητα συμμετοχής διαπιστώνεται μόνο μετά την έναρξη της επικοινωνίας μέσω των προβλεπόμενων ερωτήσεων επιλογής.
• Οι απαντήσεις καταγράφονται για στατιστική επεξεργασία.
• Το τελικό αρχείο αποτελεσμάτων δεν περιλαμβάνει στοιχεία που να ταυτοποιούν τους συμμετέχοντες.

Ποιοτικός έλεγχος και χρόνος διατήρησης

Κατά τη διάρκεια της έρευνας μπορεί να τηρούνται προσωρινά στοιχεία που είναι αναγκαία αποκλειστικά για την τεχνική διεξαγωγή, τον ποιοτικό έλεγχο και την επαλήθευση της ορθής εφαρμογής της μεθοδολογίας. Τα στοιχεία αυτά δεν εντάσσονται στο τελικό ερευνητικό αρχείο αποτελεσμάτων και δεν χρησιμοποιούνται για άλλον σκοπό. Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας και του προβλεπόμενου ελέγχου από το αρμόδιο όργανο ελέγχου, τα σχετικά προσωρινά αρχεία διαγράφονται σύμφωνα με την εφαρμοζόμενη πολιτική διατήρησης και υπό την επιφύλαξη τυχόν νόμιμης υποχρέωσης διατήρησης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Ερωτηματολόγιο και ελαχιστοποίηση δεδομένων

Το ερωτηματολόγιο περιορίζεται στις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τους σκοπούς της συγκεκριμένης έρευνας και για τη στατιστική ανάλυση του δείγματος. Δεν συλλέγονται στοιχεία ταυτότητας πέραν όσων είναι απολύτως αναγκαία για τη διεξαγωγή ή τον προσωρινό ποιοτικό έλεγχο της έρευνας.

Επεξεργασία και δημοσίευση αποτελεσμάτων

Η ανάλυση πραγματοποιείται σε επίπεδο συνολικού δείγματος ή στατιστικών υποομάδων. Η δημοσίευση αποτελεσμάτων γίνεται αποκλειστικά σε συγκεντρωτική μορφή, με τρόπο που δεν επιτρέπει την άμεση ή έμμεση ταυτοποίηση συγκεκριμένου συμμετέχοντος.

Θεσμικό πλαίσιο

Οι δραστηριότητές μας διέπονται από την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις έρευνες κοινής γνώμης και την προστασία δεδομένων, καθώς και από τους διεθνείς κώδικες δεοντολογίας του κλάδου. Ειδικότερα, τηρούμε:

• Τον Διεθνή Κώδικα Δεοντολογίας ICC/ESOMAR για την Έρευνα Αγοράς, Κοινωνική Έρευνα και Ανάλυση Δεδομένων.
• Τους Επαγγελματικούς Κώδικες Δεοντολογίας και Πρακτικής του ΣΕΔΕΑ (Σύλλογος Εταιριών Δημοσκόπησης και Έρευνας Αγοράς).
• Τον Κανονισμό ΠΕΣΣ — Πρότυπο Ελέγχου Ποιότητας Έρευνας
• Τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 – GDPR) και τον ν. 4624/2019.
• Τις αρχές διαφάνειας και δημοσιοποίησης μεθοδολογίας του WAPOR (World Association for Public Opinion Research).

Διαθεσιμότητα στοιχείων

Για κάθε δημοσιευμένη έρευνα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ζητήσουν την πλήρη ταυτότητα και το ερωτηματολόγιο μέσω της φόρμας επικοινωνίας.